مقالات زیست شناسی

به بهانه زادروز ضامن آهو و روز محیط‌بان قسمت اول

به نام خدا

خسروی دبیرزیست آموزشگاه

به بهانه زادروز ضامن آهو و روز محیط‌بان

نگاهش از بلندی صخره‌ها و قله‌های دوردست روی چشم‌انداز دره و دشت سر می‌خورد، نگاهی که نگران بره آهوها، قوچ و میش‌ها و عقاب‌هاست؛ دل‌نگران همیشگی زخم‌های طبیعت؛ گمنام و ناشناس است، اما تمام پلنگ‌ها و کل و بزها و روباه‌ها و قوچ‌های منطقه لباس سبزش را می‌شناسند و به آن اعتماد دارند.

محیط‌بانی در ایران یعنی دست تنها با یک اسلحه کلاش قدیمی و یک موتور 40 ساله در منطقه گشت بزنی، رد شکارچی‌های مجهز را با هزار مشکل و سختی دنبال کنی تا شاید بتوانی از هر 10 شکارچی که طبیعت را می‌کشند یکی را با اسلحه و لاشه دستگیر کنی، با او درگیر شوی و اگر سالم ماندی او را به دادگاه تحویل بدهی، آن وقت آقای قاضی از تو بخواهد به کتاب خدا قسم بخوری که راست گفته‌ای، شانس بیاوری که تهمت دزدی و دروغ به تو نزنند، شانس بیاوری خوارت نکنند و قاضی شکارچی را جریمه کند و دوباره با اسلحه‌ رهایش کند تا باز به جان طبیعت بیفتد.

این یعنی تمام حمایتی که از محیط‌بان و محیط‌بانی و محیط‌زیست ایران می‌شود، جریمه‌ها آن‌قدر کم است که شکارچی با یک حساب ساده دو دو تا چهارتا ترجیح می‌دهد جریمه را بدهد اما هفته‌ای یک بار شکارش را بزند.

روابط اغلب باعث رهایی شکارچی‌ها از چنگ قانون می‌شوند، چون اکثر شکارچی‌ها افراد سرشناس و متمولی‌اند. محیط‌بان با قوانین شکار و صید آشنایی کاملی ندارد و هزار راه فرار از جریمه هست که شکارچی آن‌ها را خوب می‌داند.

حقوق ناچیز، نبود تجهیزات، کمبود نیرو و وسعت منطقه، فراموش کردن ارزش اجتماعی کار محیط‌بان و عدم توجه سازمان به کار مقدس محیط‌بانی، سختی شرایط کار، آسیب‌پذیری در برابر شکارچی‌ها و نداشتن امنیت جانی مشکلات آمیخته با کار محیط‌بان است، اما وسعت قلب محیط‌بان بیش از این‌هاست، آنچه او را سال‌ها بر سر کارش _ دفاع از زیباترین آفریده‌های خدا_ نگه ‌می‌دارد چیز دیگری است؛ برای او بالاترین حقوق و مزایا جای یک لحظه بودن در طبیعت و لذت حفاظت از آن را نمی‌گیرد، او مظلوم و فراموش ‌شده، اما عاشق است.

کدام مسؤلی حاضر است پست‌ها و مقام‌های و حقوق بالا را رها کند و برای لحظه‌ای ورای تمام شعارهای خوب و دلچسب “عاشقانه” برای حفاظت از محیط زیست کار کند؟

یکی از محیط‌بان‌های پارک ملی تندوره در آستانه “20 آبان، روز محیط‌بان” به خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران ( ایسنا) _ منطقه خراسان، گفت: آخرین باری که در دادگاه به من تهمت دروغ زدند، دیروز بود.

وی ادامه داد: تاکنون بارها پیش آمده که شکارچی را بگیرم و دادگاه به جای دفاع از حقوق محیط بان از شکارچی حمایت کند، مثلا چند وقت پیش شکارچی را با اسلحه و لاشه حیوان شکار شده به دادگاه فرستادیم اما فقط جریمه ناچیزی پرداخت و آزاد شد؛ یا آدم سرشناس دیگری را تاکنون 3-4 بار گرفته‌ایم اما هر باز زودتر از ما از دادگاه خارج شده‌ است.

وی افزود: در ادارات شهرستان‌ها کارشناس حقوقی نداریم که از حق محیط‌بان و محیط زیست دفاع کند، بعضی قاضی‌ها هم چندان به قوانین محیط زیست و اهمیت آن توجه ندارد.

وی با بیان این که با 15 سال سابقه کاری تنها 300 هزار تومان حقوق می‌گیرد، افزود: یک بار با شکارچی درگیر شده و تیر خورده‌ام اما شکارچی بدون هیچ گونه مجازاتی فرار کرد.

این محیط‌بان با سابقه ضمن گلایه از عدم حمایت سازمان حفاظت محیط زیست از محیط‌بان‌ها گفت: خانم جوادی در سفرش به درگز به چهلمیر و پارک ملی تندوره و حتی به اداره محیط زیست سرکشی نکرد و هیچ چیز از مشکلاتی که این جا داریم نپرسید.

وقتی از محیط‌بان منطقه پروند نیز پرسیدم چه صحبتی با رییس سازمان دارد، گلایه‌های زیادی کرد و خواست که آن‌ها را منتشر نکنیم.

وی با اشاره به عدم تخصیص حق ماموریت به محیط‌بان‌ها گفت: حقوق محیط‌بان‌ها با توجه به این‌که 18 شبانه‌روز کار و 12 شبانه‌روز استراحت می‌کنند و با توجه به به شرایط سخت آب و هوایی بسیار ناچیز است.

وی با بیان این که با وجود شرایط سخت، کار محیط‌بانی جز مشاغل سخت محسوب نمی‌شود، گفت: اعتبارات موجود بیشتر در قسمت‌های ستادی صرف می‌شود و کمتر به بخش‌های اجرایی تعلق می‌گیرد.

وی با اشاره به عدم همکاری قوه قضائیه با محیط‌بان‌ها گفت: متاسفانه برخورد دادگاه با شکارچی غیرمجاز بازدارنده و کاری نیست و جریمه‌های دادگاه با جرمی که صورت می‌گیرد همخوانی ندارد.

وی افزود: محیط‌بان با این امکانات و نیروها در بر ابر شکارچی مجهز قدرتی برای دفاع از خود و محیط زیست ندارد.

این محیط‌بان تصریح کرد: نیروهای محیط‌بان موجود چون حق و حقوق خود را آن طور که شایسته است دریافت نمی‌کنند، انگیزه‌ای برای ادامه کار ندارند، برخورد نامناسب قوه قضائیه هم این دلسردی را چندین برابر می‌کند.

یکی از محیط‌بان‌های تندوره گفت: حقوق محیط‌بان‌های قراردادی و شرکتی خیلی کمتر از محیط‌بان‌های پیمانی و رسمی است.

وی کار محیط‌بانی را غیرقابل مقایسه با مشاغل دیگر و حقوق آن را بسیار ناچیز دانست و گفت: نیروهای انتظامی در مناطق محروم 10 روز کار و 20 روز استراحت می‌کنند؛ یعنی نصف ما کار می‌کنند و دو برابر ما حقوق و مزایا می‌گیرند، امکانات و تجهیزاتشان هم چندین برابر محیط‌بان‌هاست، متاسفانه عدالت از این نظر برقرار نمی‌شود و تاکنون هیچ مسوولی اقدامی برای بهبود این وضعیت انجام نداده‌ است.

وی با بیان این‌که امکانات و تجهیزات محیط‌بان‌ها خیلی کم و مربوط به 30 و حتی 40 سال پیش است، ادامه داد: ما هنوز با اسب و موتورسیکلت‌های از رده خارج و پای پیاده به ماموریت می‌رویم.

وی افزود: یک درصد محیط‌بان‌ها تحت فشارهای مالی شدید رغبتی به مقابله با شکارچی‌ها ندارند و گاها خودشان تخلف می‌کنند.

وی با اشاره به مشکلات اثبات جرم شکارچیان غیرمجاز در دادگاه و راه‌های متعدد فرار آن‌ها از قانون گفت: باید یک متخلف را آن قدر با ادله کافی و محکم به دادگاه ببریم که دیگر هیچ راه فراری نداشته ‌باشد و گر نه تنها با یک راه گریز تبرئه می‌شود و حتی ممکن است خود ما زیر سوال برویم، با این وجود در خیلی از دادگاه‌ها به ضرر ما رای صادر می‌شود. مثلا سه ماه قبل قاضی خیلی راحت شخصی را که با اسلحه غیرمجاز در منطقه شکار زده بود، تبرئه کرد و اسلحه را به او برگرداند.

وی خاطرنشان کرد: دیروز قاضی دادگاه از ما قسم قرآن گرفت تا مطمئن شود که راست می‌گوییم، این کار مرا خیلی ناراحت کرد و گفتم آقای قاضی ما ضابط دادگستری و نماینده شماییم، اما شما من و این شکارچی متخلف را یکی می‌دانید و از من هم قسم قرآن می‌گیرید، انتظار دارم حرف محیط‌بان برای دادگاه سند باشد که متاسفانه این‌طور نیست.

یکی دیگر از محیط‌بان‌های تندوره نیز گفت: محیط‌بان‌ها حق تیر ندارند و در برابر شکارچی‌ها آسیب پذیرند، در این شرایط یا باید شهید و زخمی بشوند و یا از دستگیری شکارچی صرف نظر کنند.

یکی از محیط‌بان‌های نیشابور با بیان این‌که به محیط‌بان‌های شرکتی و قراردادی اسلحه و دوربین و ماشین تعلق نمی‌گیرد، افزود: با این وضعیت نیرو و تجهیزات و عدم حمایت دادگاه به دلیل پارتی‌بازی، با ضعف قانونی نمی‌توان از محیط‌بان انتطار یک حفاظت درست و کامل را داشت.

وی ادامه داد: سازمان حفاظت محیط زیست آن طور که باید از محیط‌بان خصوصا محیط‌بان‌های شرکتی حمایت نمی‌کند.

وی خطاب به رییس سازمان حفاظت محیط زیست از وی خواست: لحظه‌ای هم پای درد دل محیط‌بان‌ها بنشین و از مشکلاتشان بپرس.

همچنین یکی از محیط‌بان‌های درگز گفت: باید در این راه شهید شویم تا شاید مردم و مسوولان متوجه کار ما شوند.

وی با اشاره به این‌که برای حفاظت از محیط زیست بارها از جان خودش گذشته‌ است، افزود: من با عشق و علاقه این کار را انتخاب کردم ولی وقتی وارد شدم دیدم آن طور که فکر می‌کردم نیست، امیدوار بودم شرایط تغییر کند و قوانین بهتر شود اما نشد.

محیط‌بان منطقه شیر احمد به ضرب و جرح و درگیری و تهدید محیط‌بان‌ها از سوی شکارچی‌های غیر مجاز اشاره کرد و گفت: برای حفاظت از وسعت 26 هزار هکتاری منطقه شیر احمد در هر شیفت فقط سه نفر نیرو داریم.

نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن