تغذیه و دوران‏ های زندگی

نیازهای تغذیه ای در سنین مدرسه

در دوران مدرسه رشد کودکان بصورت نسبتا یکنواختی ادامه دارد و در سال های آخر دبستان مقارن با شروع جهش رشد به ویژه در دختران است. بنابراین ، تامین انرژی مورد نیاز بسیار ضروری است . میزان انرژی مورد نیاز کودکان مدرسه ای ، به دلیل تفاوت در اندازه بدن ، میزان تحرک و سرعت رشد آنها متفاوت است و هر چه میزان تحرک و فعالیت بدنی دانش آموز بیشتر باشد طبعا به انرژی بیشتری نیاز دارد، کربوهیدراتها که عمدتا در نان و غلات وجود دارد و هم چنین ، چربی ها منابع تامین کننده انرژی هستند. در صورتی که انرژی مورد نیاز از این منابع تامین نشود، پروتئین مصرفی که باید صرف رشد و ترمیم بافتهای بدن شود به مصرف تولید انرژی میرسد. زمانی که بعلت کمبود دریافت انرژی . منابع پروتئینی صرف تولید انرژی می شوند، از وظیفه اصلی خود که رشد سلول و ترمیم بافتها است باز می مانند و نهایتا رشد کودک مختل میشود.

برای تامین انرژی مورد نیاز کودکان سنین مدرسه باید از گروه نان و غلات مانند نان، برنج و ماکارونی در برنامه غذایی روزانه آنها گنجانیده شود. مصرف بیسکویت ، کیک ، کلوچه و شیرینی هایی از این قبیل که معمولا بعنوان میان وعده مصرف میشوند بخشی از انرژی مورد نیاز کودک را تامین میکنند. تنقلاتی مانند برنجک و گندم برشته نیز در تامین انرژی روزانه این کودکان نقش دارند. چربی ها مانند روغن، کره، خامه، سرشیر نیز در کودکان مدرسه ایی منبع تامین انرژی هستند و باید در برنامه غذایی روزانه در حد متعادل گنجانیده شوند.

به این نکته باید توجه داشت که دانش امروز نشان داده است که بسیاری از بیماری های دوران بزرگسالی مانند بیمای های قلبی و عروقی ، افزایش فشار خون ، بعضی از سرطان ها ، افزایش چربی خون و دیابت به نحوه تغذیه مرتبط است و چون عادات غذایی از دوران کودکی شکل میگیرد بنابراین اصلاح عادات غذایی این دوران میتواند از بروز این بیماریها در بزرگسالی پیشگیری کند.

2- پروتئین برای نگهداری و ترمیم بافت ها و ساخت سلول ها و بافت های جدید مورد نیاز است. ترکیبی از پروتئین حیوانی و گیاهی به شرط آنکه انرژی دریافتی کودک کافی باشد میتواند نیاز بدن را برای رشد تامین نماید. توصیه میشود حتی الامکان پروتئین حیوانی ( مانند شیر، گوشت و تخم مرغ) که پروتئین با کیفیت خوب محسوب میشوند و اسیدهای امینه ضروری را برای رشد سلولها تامین میکنند در برنامه غذایی روزانه کودکان سنین مدرسه گنجانیده شود. در صورتی که در میان وعده نان و تخم مرغ ، ساندویج مرغ، کتلت ، انواع کوکوها مثل کوکوی سیب زمینی و یا کوکوی سبزی و یا شیر و کیک مصرف شود بخشی از پروتئین مورد نیاز کودکان این سنین تامین میشود.

3- ویتامین ها و املاح در واکنش های متابولیک نقش حیاتی دارند و از طریق برنامه غذایی روزانه باید به بدن برسند . نیاز به ویتامین ها و املاح اغلب متناسب با انرژی دریافتی و یا سایر مواد مغذی است . برخی از ویتامین ها و املاح در دوران رشد نقش اساسی دارند و کمبود آنها موجب اختلال رشد کودکان میشود . شایعترین کمبود های ویتامینی در این دوران کمبود ویتامین A و D و شایعترین کمبودهای املاح ، ید، آهن و کلسیم میباشد.

4– ویتامین D در تنظیم ،جذب و متابولیسم کلسیم نقش حیاتی دارد. با توجه به اینکه دانش آموزان در سنین رشد هستند کمبود ویتامین D بعلت اختلال در جذب کلسیم میتواند رشد استخوانی آنها را مختل کند. مهمترین منبع تامین ویتامین D نور مستقیم آفتاب است.

بنابراین کودکانی که کمتر از نور مستقیم آفتاب استفاده میکنند با کمبود ویتامین D مواجه شده و بدنبال آن کمبود کلسیم در آنها بروز میکند. تشویق دانش آموزان به ورزش و بازی در فضای باز و استفاده از نور خورشید موجب میشود که ویتامین D مورد نیاز بدن آنها تامین شود.

5- آهن مورد نیاز در سنین مدرسه بستگی به سرعت رشد، ذخائر آهن بدن و قابلیت جذب آن از منابع غذایی دارد. نیاز به آهن در دوران رشد ، افزایش می یابد. آهن مورد نیاز روزانه در یک کودک 10 ساله برای تامین ذخایر بدن به اندازه نیاز یک مرد بالغ است. بهترین نوع آهن قابل جذب در مواد حیوانی مثل گوشت، مرغ، جگر وجود دارد. در صورتی که منبع عمده آهن دریافتی روزانه غذاهای گیاهی مانند حبوبات ، غلات، سبزیجات و زرده تخـــم مــــرغ باشد باید به دریافت کافی ویتامین C که جذب آهن را افزایش میدهد توجه شود. انواع میوه های تازه بخصوص مرکبات حاوی ویتامین C هستند و مصرف سالاد شامل گوجه فرنگی، فلفل سبز دلمه ای، کلم و گل کلم همراه با غذا و مصرف میوه یا آب میوه پس از غذا جذب آهن غذای کودکان را افزایش میدهد.

6- کلسیم نه تنها برای استحکام دندانها و استخوانها بلکه برای رشد استخوانهای جدید ضروری است . دریافت کافی کلسیم از برنامه غذایی روزانه در سنین مدرسه و بلوغ برای حفظ تراکم طبیعی استخوانها و جلوگیری از پوکی استخوان در بزرگسالی حائز اهمیت است . شیر و لبنیات مهمترین منبع تامین کلسیم هستند و بنابراین ، کودکان و دانش آموزانی که از این گروه به مقدار کافی استفاده نمی کنند در معرض خطر کمبود کلسیم قرار دارند. بویژه اگر همراه با وعده غذایی خود نوشابه های گازدار مصرف میکنند. نوشابه های گاز دار حاوی مقادیر زیادی فسفر میباشند که میتوانند در جذب کلسیم اختلال ایجاد کنند. بستنی که با شیر پاستوریزه تهیه شده است منبع خوبی از کلسیم است و مصرف آن در میان وعده بخشی از کلسیم مورد نیاز کودکان این سنین را تامین میکند. میان وعده مناسب دیگر برای تامین کلسیم، نان و پنیر است (پنیر منبع خوبی از کلسیم است) که به همراه سبزی، گوجه فرنگی ، خیار و یا گردو یک میان وعده سالم و مغذی برای دانش آموزان بشمار میرود.

نویسنده:  دکتر فروزان صالحی

نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن