مقالات ادبیات و زبان فارسی

روز بزرگداشت عطار

به نام خدا

ظریف – دبیر دبیرستان

بیست‌وپنجم فروردین‌ماه، روز بزرگداشت عطار است.

فَریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری – شاعر و عارف بلندآوازه‌ی ایرانی – در روزگار معاصر همواره در کانون توجه شرق‌شناسان، محققان و استادان ادبیات فارسی بوده است و گواه آن، انتشار کتا‌ب‌هایی مانند «دریای جان» هلموت ریتر، «صدای بال سیمرغ» عبدالحسین زرین‌کوب، «زبور پارسی» محمدرضا شفیعی کدکنی و ده‌ها اثر دیگر در زمینه‌ی عطارپژوهی است.

در نگاهی به زندگی عطار، ذکر شده که فَریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری در اواخر سده‌ی ششم و اوایل سده‌ی هفتم می‌زیسته است. او در سال 540 هجری قمری زاده ‌شد. نامش «محمد»، لقبش «فریدالدین» و کنیه‌اش «ابوحامد» بود و در شعرهایش بیش‌تر عطار و گاهی نیز فرید تخلص کرده ‌است. نام پدر عطار، ابراهیم (با کنیه‌ی‌ ابوبکر) و نام مادرش رابعه بود.

او که داروسازی و عرفان را از شیخ مجدالدین بغدادی فراگرفته‌ بود، به شغل عطاری و درمان بیماران می‌پرداخت.

از وی به عنوان یکی از پرکارترین شاعران ایرانی یاد می‌کنند و بنا به نظر عارفان، در زمینه‌ی عرفانی از مرتبه‌ای بالا برخوردار بوده ‌است؛ چنان‌که مولوی درباره‌ی او می‌گوید: «هفت شهر عشق را عطار گشت / ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم».

عطار در سال 618 هجری قمری در فتنه‌ی مغولان در نیشابور به قتل رسید و درباره‌ی کشته شدن او به دست مغولان داستان‌هایی نقل کرده‌اند.

تألیف‌ها و تصنیف‌های عطار را در نظم و نثر به عدد سوره‌های قرآن، 114 دانسته‌اند که معروف‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: دیوان قصیده‌ها و غزل‌های او که در حدود 10هزار بیت است. دیگر «الهی‌نامه»، «خسرونامه»، «پندارنامه»، «اسرارنامه»، «مصیبت‌نامه»، و از مثنوی‌های بسیار مشهور او «منطق‌الطیر» است که نزدیک به هفت‌هزار بیت دارد و مراتب سیر و سلوک و رسیدن به حق و توحید را از زبان مرغان که در طلب سیمرغ حرکت می‌کنند، بیان می‌کند و هفت منزل طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت و فنا را شرح می‌دهد.

از تألیف‌های مهم شیخ عطار به نثر فارسی، «تذکرهالاولیا» است. در آن شرح حال و اقوال و کرامت‌های تعدادی از پیشوایان طریقت تصوف و عارفان بزرگ را به نثری ساده و شیوا نگاشته است.

عطار از شاعران بزرگ و از عارفان نامی ایران است که مقام معنوی و تأثیر وجود او در تاریخ تفکر معنوی ایرانیان بسیار بااهمیت است؛ چنان‌چه جامی در «نفحات الانس» آورده است که مولانا گفته: «نور منصور (حسین بن منصور حلاج) بعد از صد و پنجاه سال به روح فریدالدین عطار تجلی کرد و مربی او شد.» این نکته را مؤلفان «هفت اقلیم»، «بستان السیاحه»، «سفینهالاولیا»، «خزینهالاصفیا» و «روز روشن» نیز آورده‌اند.

گفته می‌شود، کشته شدن شیخ شهاب‌الدین سهروردی در سال 587 هجری قمری در روحیه‌ی عطار بسیار تأثیر گذاشته و کتاب «اسرارنامه» را با آگاهی از واقعه‌ی دل‌خراش مرگ شیخ اشراق در آن عصر سروده است. برخی گفته‌اند کتاب «مصیبت‌نامه» را نیز تحت تأثیر همین واقعه به نظم درآورده است.

نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن